Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh thực phẩm tại Việt Nam, cơ sở sản xuất cần có các loại giấy tờ gì? Các thủ tục xin cấp phép và quy trình/tiêu chuẩn nên áp dụng như thế nào để có lợi thế hơn trong lĩnh vực thực phẩm. Cùng KYODO tìm hiểu thêm qua nội dung sau đây.
Sản xuất thực phẩm bao gồm những hoạt động gì?
- Chăn nuôi – trồng trọt – khai thác nguyên liệu thực phẩm: Nông nghiệp, thủy sản, nguyên liệu thô dùng trong chế biến thực phẩm.
- Chế biến và đóng gói thực phẩm công nghiệp: Sản xuất bánh kẹo, sản xuất thực phẩm đóng hộp (đồ hộp), sản xuất đồ uống, thực phẩm đông lạnh, sản phẩm ăn liền, …
- Sản xuất thực phẩm chức năng, đồ uống, gia vị, phụ gia, bao bì tiếp xúc thực phẩm.
- Công nghệ thực phẩm, R&D, kiểm nghiệm
- Hệ thống logistic, kho lạnh, bảo quản và phân phối thực phẩm
I. Các giấy tờ, thủ tục bắt buộc khi đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm
Trong ngành công nghiệp thực phẩm, vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu và sự phát triển bền vững. Một sai sót nhỏ trong quy trình vệ sinh có thể dẫn đến ô nhiễm chéo, nhiễm khuẩn, gây tổn thất lớn về tài chính và danh tiếng của doanh nghiệp.
1. Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh | sản xuất thực phẩm
Là loại giấy tờ nhất định phải có đầu tiên. Sản xuất thực phẩm phải có địa điểm cố định, có mã số thuế, có ngành nghề sản xuất theo quy định. Cơ sở sản xuất có thể lựa chọn các loại hình thức đăng ký kinh doanh như sau:
- Hộ kinh doanh cá thể
- Hợp tác xã
- Công ty/tập đoàn
Dù là hình thức nào thì việc khai báo và đăng ký ngành nghề sản xuất/kinh doanh thực phẩm là rất cần thiết.
Xem thêm: GMP Thực phẩm
2. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (ATTP)
Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm hay còn gọi là giấy phép vệ sinh an toàn thực phẩm, đối với loại mô hình sản xuất là công ty thì bắt buộc phải có giấy phép này.
Để được cấp phép, chứng nhận ATTP, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ thẩm định tại cơ sở đăng ký sản xuất thực phẩm. Các điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu, bao bì, quy trình chế biến, sản xuất nếu đáp ứng sẽ được cấp giấy phép ATTP với thời hạn 3 năm. Có thể tiến hành tái thẩm định và gia hạn trước khi hết hiệu lực 6 tháng.
Bản cam kết an toàn thực phẩm trong đăng ký sản xuất thực phẩm
- Với bản cam kết an toàn thực phẩm, chỉ áp dụng cho các hộ kinh doanh sản xuất các mặt hàng do bộ công thương quản lý như: bánh, kẹo, đường, sữa, …
- Với các cơ sở sản xuất các loại thực phẩm khác thuộc ngành nông nghiệp hoặc y tế thì vẫn cần xin giấy phép an toàn thực phẩm. Ví dụ như trong các lĩnh vực liên quan: rau củ, thịt gia súc gia cầm, thủy – hải sản, …
Xem thêm: Nghị định 15 2018 NĐ CP
3. Giấy tờ về công bố chất lượng sản phẩm
Các giấy tờ ở các mục trên là điều kiện cần để cơ sở đăng ký và vận hành hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, để sản phẩm được phép đưa ra thị trường, doanh nghiệp còn phải thực hiện thủ tục công bố sản phẩm/công bố chất lượng theo quy định.
Trong đó, kết quả/phiếu kiểm nghiệm sản phẩm là giấy tờ nền bắt buộc (thực hiện theo chỉ tiêu áp dụng cho từng nhóm sản phẩm) và là căn cứ để hoàn thiện hồ sơ công bố. Tùy loại sản phẩm, hình thức công bố sẽ khác nhau:
- Thực phẩm thường: thực hiện tự công bố sản phẩm
- Thực phẩm chức năng (TPBVSK): thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm
Tóm lại, kinh doanh thực phẩm cần các loại giấy tờ bắt buộc như: Giấy chứng nhận Đăng ký kinh doanh; Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc Bản cam kết An toàn thực phẩm; Thủ tục công bố chất lượng sản phẩm.
II. Giấy tờ và chứng nhận nên có (không bắt buộc nhưng khuyến khích)
Ngoài ra, để có được nhiều lợi thế hơn, các cơ sở sản xuất thực phẩm cần thêm một số giấy tờ hoặc chứng nhận không bắt buộc như sau.
1. Giấy chứng nhận bảo hộ thương hiệu trong sản xuất thực phẩm
Ngày nay, trong tất cả các lĩnh vực sản xuất, đăng ký bảo hộ thương hiệu là thủ tục nên làm mặc dù pháp luật không có quy định bắt buộc.
Ngay khi xây dựng một thương hiệu trong lĩnh vực sản xuất thực phẩm, các doanh nghiệp nên có kế hoạch cho việc đăng ký bảo hộ độc quyền.
Với nền sản xuất công nghiệp và kinh tế phát triển như hiện nay thì vấn đề sở hữu trí tuệ rất quan trọng và đáng lưu tâm. Bảo hộ thương hiệu, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ giúp doanh nghiệp được đảm bảo tính duy nhất trên thị trường. Tránh cho việc một tổ chức hoặc cá nhân khác sử dụng thương hiệu của doanh nghiệp khi chưa được phép; hoặc cố ý sử dụng thương hiệu gây nhầm lẫn trong cùng lĩnh vực đã được đăng ký bảo hộ.
2. Chứng nhận HACCP và ISO 22000
Bên cạnh Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP (hoặc hồ sơ/cam kết ATTP theo trường hợp áp dụng) và hồ sơ công bố sản phẩm trước khi lưu thông, nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm còn lựa chọn triển khai HACCP hoặc ISO 22000 để nâng cấp hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.
Nếu như giấy phép ATTP tập trung vào việc đáp ứng điều kiện pháp lý và thẩm định tại cơ sở, còn công bố sản phẩm yêu cầu kiểm nghiệm và thủ tục công bố theo nhóm hàng, thì HACCP/ISO 22000 giúp doanh nghiệp xây dựng một khung vận hành kiểm soát rủi ro bài bản hơn: kiểm soát mối nguy theo công đoạn, quy trình vệ sinh, truy xuất nguồn gốc, hồ sơ kiểm soát và cải tiến liên tục.
Nhờ đó, cơ sở thường dễ thuyết phục khách hàng/đối tác hơn, đặc biệt khi làm việc với chuỗi phân phối, OEM/ODM, xuất khẩu hoặc các đơn vị kiểm soát chất lượng chặt.
- HACCP: tập trung vào phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn trong quá trình sản xuất.
- ISO 22000: là hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo chuẩn ISO, thường tích hợp HACCP và các chương trình tiên quyết, phù hợp để vận hành theo hệ thống và mở rộng quy mô.
**Lưu ý: HACCP/ISO 22000 thường không thay thế các giấy tờ pháp lý như GCN ATTP/cam kết ATTP và công bố sản phẩm, mà đóng vai trò bổ sung để chuẩn hóa và nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm.
Xem thêm: Top 10 tiêu chuẩn thực phẩm phổ biến theo từng khu vực
3. Giấy chứng nhận mã số mã vạch sản phẩm
Mã số mã vạch là 1 dãy số được dán trên hàng hóa, dãy số này chứa tất cả các thông tin của nhà sản xuất khi sử dụng phần mềm chuyên dụng để quét, nó giúp người tiêu dùng có thể kiểm tra và biết được xuất xứ, từ đó tạo lòng tin và sự an tâm hơn khi người tiêu dùng chọn lựa.
Thường dùng trên các sản phẩm thực phẩm đưa ra thị trường tiêu thụ, và là yêu cầu đặc biệt cần có đối với các sản phẩm được đưa vào hệ thống các siêu thị, các chuỗi hệ thống bán lẻ.
III. Gợi ý quy trình triển khai cần thiết cho doanh nghiệp mới bắt đầu
Để đi đúng lộ trình và hạn chế phát sinh khi xin phép/đưa sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm có thể triển khai theo các bước cơ bản sau:
- Xác định sản phẩm & thị trường mục tiêu (quy mô, kênh bán).
- Đăng ký kinh doanh đúng ngành nghề thực phẩm.
- Chuẩn bị nhà xưởng – thiết bị theo yêu cầu ATTP (layout, kho, vệ sinh, dụng cụ).
- Đào tạo nhân sự & quy trình vận hành (ATTP, vệ sinh, SOP cơ bản).
- Xin GCN cơ sở đủ điều kiện ATTP (hoặc hồ sơ/cam kết theo trường hợp áp dụng).
- Kiểm nghiệm & công bố sản phẩm (thực phẩm thường: tự công bố; TPBVSK: đăng ký bản công bố).
- Triển khai hệ thống quản lý chất lượng nếu cần (HACCP/ISO 22000/GMP…).
- Đăng ký mã vạch, nhãn, bảo hộ thương hiệu,…
Trên đây là thông tin về thủ tục đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm và các hướng dẫn thêm cho kế hoạch sản xuất thực phẩm. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần tìm hiểu thêm thông tin, hãy liên hệ với KYODO để được tư vấn thêm về các vấn đề liên quan.
