Checklist thực tế quy trình vệ sinh nhà xưởng theo GMP

Nhà xưởng, nhà máy là môi trường phát sinh nhiều bụi bẩn từ hoạt động sản xuất và máy móc, nên việc duy trì vệ sinh là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, vệ sinh nhà xưởng cần tuân thủ quy trình và tiêu chuẩn cụ thể, đặc biệt là tiêu chuẩn GMP. Vậy checklist và quy trình vệ sinh nhà xưởng theo GMP gồm những gì? Cùng KYODO tìm hiểu tại bài viết dưới đây!

1. Các hạng mục cần chú trọng vệ sinh trong nhà xưởng

Không phải tất cả khu vực trong nhà xưởng đều có mức độ kiểm soát như nhau. Một số hạng mục đóng vai trò trọng yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và mức độ an toàn của môi trường sản xuất, do đó cần được ưu tiên kiểm soát và vệ sinh chặt chẽ. Cụ thể

Hệ thống HVAC: Đóng vai trò kiểm soát chất lượng không khí (nhiệt độ, độ ẩm, áp suất, bụi và vi sinh), cần được vệ sinh và bảo trì định kỳ (3-6 tháng/lần) để tránh tích tụ ô nhiễm.
Khu vực sản xuất và đóng gói: Đây là khu vực có yêu cầu cao nhất về vệ sinh do tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm, cần được làm sạch hàng ngày hoặc sau mỗi ca sản xuất nhằm hạn chế nhiễm chéo.
Nhà vệ sinh và phòng thay đồ: Là khu vực có nguy cơ mang nhiễm từ bên ngoài, cần được tách biệt với khu sản xuất và vệ sinh 1–2 lần/ngày, kết hợp kiểm soát nhân sự để hạn chế ô nhiễm.

2. Nguyên tắc và trình tự làm sạch GMP

Quy trình vệ sinh nhà xưởng theo GMP cần tuân thủ các nguyên tắc kiểm soát nhiễm chéo và 5S nhằm đảm bảo hiệu quả làm sạch và duy trì môi trường sản xuất ổn định. Cụ thể:

Vệ sinh từ trên xuống dưới: Thực hiện làm sạch từ trần, tường, giá kệ đến sàn nhằm tránh bụi bẩn rơi xuống khu vực đã vệ sinh.
Vệ sinh từ trong ra ngoài: Bắt đầu từ khu vực sâu bên trong và di chuyển dần ra lối ra, giúp loại bỏ chất bẩn theo một hướng kiểm soát.
Vệ sinh từ khô đến ướt: Loại bỏ bụi thô và rác trước khi sử dụng nước hoặc hóa chất, tránh làm phân tán và bám dính chất bẩn.
Vệ sinh một chiều: Thực hiện theo một hướng cố định, không quay lại khu vực đã làm sạch để hạn chế nhiễm chéo.
Sử dụng dụng cụ vệ sinh chuyên dụng: Dụng cụ cần được phân loại theo từng khu vực và sử dụng riêng biệt nhằm ngăn ngừa lây nhiễm chéo.

3. Thực hiện quy trình vệ sinh nhà xưởng GMP

Trong thực tế, quy trình vệ sinh thường được triển khai theo 6 bước sau.

Bước 1: Chuẩn bị

Trước khi vệ sinh, cần chuẩn bị đầy đủ thiết bị (máy hút bụi, máy chà sàn), hóa chất đã được phê duyệt và trang bị bảo hộ cho nhân sự. Đồng thời, khu vực vệ sinh cần được khoanh vùng để tránh ảnh hưởng đến các khu vực đang vận hành.

Bước 2: Vệ sinh khô (làm sạch sơ bộ)

Tiến hành loại bỏ bụi thô, rác và tạp chất bằng máy hút bụi hoặc dụng cụ chuyên dụng. Bước này thường thực hiện theo hướng từ trên xuống dưới nhằm hạn chế bụi phát tán trong không khí.

Bước 3: Vệ sinh ướt (làm sạch chi tiết)

Sau khi loại bỏ bụi thô, tiến hành làm sạch bằng nước và hóa chất phù hợp:

Trần, tường, đèn: lau bằng khăn sạch và dung dịch chuyên dụng
Thiết bị: vệ sinh toàn bộ bề mặt, có thể tháo rời theo quy trình
Sàn nhà: sử dụng máy chà sàn kết hợp hóa chất phù hợp với vật liệu

Bước 4: Khử khuẩn

Sau khi làm sạch, tiến hành khử khuẩn bằng dung dịch sát khuẩn đã được phê duyệt. Đây là bước quan trọng nhằm kiểm soát vi sinh và đảm bảo môi trường đạt yêu cầu trước khi đưa vào sản xuất.

Kiểm soát toàn diện theo thực hành sản xuất tốt GMP từ đầu vào đến đầu ra

Bước 5: Kiểm tra và đánh giá

Thực hiện kiểm tra toàn bộ khu vực sau vệ sinh, có thể kết hợp lấy mẫu vi sinh (nếu cần) để đánh giá hiệu quả làm sạch và xác nhận đạt tiêu chuẩn Thực hành sản xuất tốt.

Bước 6: Ghi chép và lưu trữ hồ sơ

Toàn bộ quá trình vệ sinh cần được ghi lại trong nhật ký, bao gồm thời gian, người thực hiện, hóa chất sử dụng và kết quả. Đây là cơ sở quan trọng để truy xuất và phục vụ công tác kiểm tra, đánh giá.

4. Check list kiểm soát thực hiện quy trình vệ sinh

Doanh nghiệp có thể tải file Checklist kiểm soát thực hiện quy trình vệ sinh nhà xưởng theo GMP tại đây!

Đối với khu vực sản xuất

Lau chùi trần, tường khu vực sản xuất
Vệ sinh bề mặt tiếp xúc sản phẩm
Làm sạch thiết bị sản xuất (bên ngoài và bên trong nếu cần)
Kiểm tra và loại bỏ tồn dư nguyên liệu
Vệ sinh sàn nhà bằng thiết bị chuyên dụng
Khử khuẩn toàn bộ khu vực sản xuất

Đối với hệ thống HVAC

Kiểm tra miệng gió cấp và hồi
Vệ sinh miệng gió
Kiểm tra tình trạng bộ lọc (lọc thô/HEPA)
Vệ sinh hoặc thay thế bộ lọc khi cần
Kiểm tra và làm sạch đường ống gió
Vệ sinh khu vực xung quanh hệ thống HVAC

Đối với khu vực kho (nguyên liệu/thành phẩm)

Vệ sinh sàn kho
Lau chùi kệ chứa hàng
Kiểm tra và xử lý bụi, ẩm mốc
Kiểm tra dấu hiệu côn trùng
Thu gom và xử lý rác thải

Khu vực phụ trợ (airlock/locker)

Vệ sinh sàn, tường khu vực
Lau chùi tay nắm cửa, bề mặt tiếp xúc
Khử khuẩn các vị trí thường xuyên tiếp xúc
Thu gom rác và thay túi rác

5. Những lưu ý cần biết khi vệ sinh GMP

Các lưu ý quan trọng khi thực hiện vệ sinh nhà xưởng theo tiêu chuẩn GMP bao gồm:

Đào tạo nhân viên: Đào tạo định kỳ đảm bảo nhân viên luôn nắm vững kỹ năng và quy định vệ sinh mới nhất.
Đánh giá hiệu quả: Kiểm tra mức độ sạch của bề mặt sau vệ sinh và kiểm tra các khu vực tiếp xúc với thực phẩm để đảm bảo không có tác nhân gây ô nhiễm hoặc nguy cơ cho sức khỏe của nhân viên.
Bảo trì và sửa chữa thiết bị: Thiết bị phải được bảo trì định kỳ và xử lý kịp thời khi có hư hỏng, tránh ảnh hưởng đến hiệu quả vệ sinh và nguy cơ nhiễm chéo.
Kiểm soát ra vào khu vực vệ sinh: Hạn chế người không liên quan tiếp cận khu vực đang vệ sinh, đồng thời kiểm soát luồng di chuyển để tránh mang tác nhân gây ô nhiễm vào khu vực sạch.
Sử dụng hóa chất an toàn: Hóa chất vệ sinh cần được sử dụng đúng loại, đúng nồng độ, có trang bị bảo hộ đầy đủ và tuân thủ quy định về lưu trữ, nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả làm sạch.

Vệ sinh theo chuẩn GMP giúp kéo dài tuổi thọ thiết bị

Trong thực tế, nhiều nhà xưởng vẫn thực hiện vệ sinh nhưng chưa đúng trình tự, như làm ướt trước khi xử lý bụi khô hoặc sử dụng chung dụng cụ giữa các khu vực. Những sai sót này dễ dẫn đến nguy cơ nhiễm chéo trong sản xuất. Do đó, việc tuân thủ đúng quy trình và phân loại dụng cụ vệ sinh theo từng khu vực là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả theo tiêu chuẩn GMP.

Áp dụng đúng quy trình vệ sinh nhà xưởng theo GMP, kết hợp checklist kiểm soát và đánh giá định kỳ, sẽ giúp doanh nghiệp duy trì môi trường sản xuất ổn định, đảm bảo chất lượng sản phẩm và nâng cao hiệu quả vận hành.