Ngành dược Việt Nam đang được xem là có tốc độ tăng trưởng cao và ổn định bởi xu hướng tiêu dùng cho sức khỏe của người Việt có những bước đột phá. Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng phát triển, ngành vẫn đối mặt với nhiều thách thức về sản xuất, nghiên cứu và năng lực cạnh tranh. Bài viết dưới đây sẽ phân tích thực trạng, những khó khăn nổi bật và định hướng phát triển của ngành Dược hiện nay.
1. Thực trạng ngành Dược hiện nay
Ngành Dược Việt Nam đang ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 10–12% mỗi năm, với quy mô thị trường hiện trên 7 tỷ USD và dự báo đạt 10 tỷ USD vào giai đoạn 2026. Dù vậy, tăng trưởng này vẫn chưa đi kèm với tính tự chủ cao trong sản xuất.
Hiện nay, 55–60% giá trị thuốc lưu hành trên thị trường là thuốc nhập khẩu, trong khi gần 90% nguyên liệu sản xuất (API) phải phụ thuộc vào nguồn cung từ nước ngoài. Điều này khiến ngành Dược dễ bị tác động bởi biến động giá, gián đoạn chuỗi cung ứng và rủi ro từ thị trường quốc tế.
Sản xuất trong nước chủ yếu tập trung vào thuốc generic và thuốc phổ thông, chiếm tỷ trọng lớn về sản lượng nhưng giá trị gia tăng chưa cao. Các nhóm thuốc đặc trị, thuốc chuyên khoa và sinh phẩm vẫn do doanh nghiệp nước ngoài nắm giữ ưu thế. Trước áp lực cạnh tranh và yêu cầu hội nhập, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư nâng cấp nhà máy theo chuẩn WHO-GMP, tuy nhiên chi phí đầu tư lớn và yêu cầu kỹ thuật cao vẫn là rào cản không nhỏ.
Về nhân lực, số lượng dược sĩ đại học tăng đều qua các năm, song nhân lực chất lượng cao cho R&D, kiểm soát chất lượng và quản lý sản xuất đạt chuẩn quốc tế vẫn còn thiếu, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi môi trường sản xuất kiểm soát nghiêm ngặt.
Xem thêm: [Top6] Tiêu chuẩn phổ biến trong ngành Dược
2. Những thách thức mà ngành Dược gặp phải
Khó khăn trong nghiên cứu và phát triển thuốc mới
Một trong những thách thức lớn nhất của ngành Dược là phát triển các loại thuốc và phương pháp điều trị mới, đặc biệt đối với bệnh nan y và bệnh phức tạp. Hoạt động R&D đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian dài và nhân lực trình độ cao, trong khi rủi ro thất bại luôn hiện hữu. Điều này tạo áp lực lớn cho doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Kỳ vọng của người tiêu dùng ngày càng cao
Khi mức chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe tăng lên, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá mà còn đặt yêu cầu cao hơn về hiệu quả, độ an toàn và giá trị điều trị của thuốc. Họ sẵn sàng so sánh, lựa chọn và kỳ vọng nhiều hơn vào chất lượng sản phẩm. Điều này buộc ngành Dược phải nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng và minh bạch thông tin.
Năng suất khoa học và đổi mới còn hạn chế
Hoạt động nghiên cứu trong ngành Dược vẫn chưa tạo ra nhiều đột phá, trong khi môi trường dịch bệnh, vi khuẩn và virus liên tục biến đổi. Việc lạm dụng kháng sinh trong thời gian dài cũng làm giảm hiệu quả của nhiều loại thuốc hiện có. Điều này đặt ra bài toán khó cho việc đổi mới và phát triển sản phẩm.
Năng suất khoa học và đổi mới còn hạn chế
Mặc dù tiềm năng phát triển của ngành Dược tại Việt Nam vô cùng lớn, tuy nhiên, theo nhiều báo cáo cho rằng, Dược phẩm Việt chỉ đang đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu sử dụng thuốc của người dân, số còn lại là nhập khẩu. Nguyên nhân chính là do chúng ta vẫn đang phát triển và chưa áp dụng được nhiều công nghệ hóa dược hiện đại vào trong quy trình sản xuất.
Ngoài ra, tại Việt Nam cũng chưa thành lập được những vùng chuyên sản xuất dược liệu đảm bảo tiêu chuẩn. Điều này còn chưa kể đến việc chi phí đầu tư và nghiên cứu là vô cùng tốn kém.
Áp lực đầu tư hạ tầng và tiêu chuẩn sản xuất
Để có thể cung cấp các sản phẩm từ dược từ trong ra đến ngoài nước, các doanh nghiệp Dược tại Việt Nam cần phải có một quy trình đảm bảo tiêu chuẩn GMP của tổ chức Y tế Thế Giới WHO. Tuy nhiên, tiêu chuẩn GMP là chưa bao giờ dễ dàng với các công ty dược.
Để đạt được các điều đó, các doanh nghiệp cần phải bỏ một chi phí vô cùng lớn trong đầu tư thiết bị máy móc, cơ sở hạ tầng, chất lượng con người, quy trình sản xuất và kiểm định…
Thách thức trong bảo quản và phân phối thuốc
Việc đảm bảo chất lượng thuốc không chỉ nằm ở sản xuất mà còn ở khâu bảo quản và phân phối. Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và điều kiện lưu trữ nếu không được kiểm soát tốt có thể làm suy giảm chất lượng sản phẩm trước khi đến tay người tiêu dùng.
Khó khăn trong kiểm soát nhà cung cấp và đầu vào
Do đặc thù thuốc trong nước chủ yếu là thuốc generic và nguyên liệu nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn, việc kiểm soát chất lượng đầu vào trở nên phức tạp. Sự phụ thuộc vào các thị trường cung ứng nước ngoài làm gia tăng rủi ro về chất lượng và tính ổn định của chuỗi cung ứng.
Xem thêm: Hệ thống RO và chất lượng nước trong nhà máy Dược phẩm
3. Những chiến lược của ngành Dược để phát triển mới
Trước áp lực phụ thuộc vào nhập khẩu, ngành Dược đang đẩy mạnh chiến lược nội địa hóa, tập trung vào nghiên cứu và phát triển thuốc, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đồng thời hình thành các khu công nghiệp dược và dược sinh học. Đây được xem là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực sản xuất trong nước và từng bước làm chủ chuỗi giá trị dược phẩm.
Song song đó, kênh bán lẻ hiện đại tiếp tục được mở rộng, đặc biệt là mô hình nhà thuốc chuỗi. Việc hiện đại hóa hệ thống phân phối giúp tăng khả năng tiếp cận thuốc, nâng cao tính minh bạch và cải thiện trải nghiệm của người tiêu dùng trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao.
Chuyển đổi số cũng đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành Dược. Việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu, quản lý thuốc và vaccine theo các chuẩn mực quốc tế giúp nâng cao hiệu quả quản lý, tăng khả năng truy xuất và hỗ trợ kiểm soát chất lượng trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, ngành Dược đang hưởng lợi từ chính sách mở cửa thu hút đầu tư, với nhiều cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài và thúc đẩy hợp tác công – tư. Đây là điều kiện thuận lợi để ngành tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, phục vụ cho mục tiêu phát triển dài hạn.
Việc nhận diện rõ những khó khăn hiện tại cũng như các chiến lược phát triển trong giai đoạn tới sẽ là cơ sở quan trọng để ngành Dược từng bước nâng cao tính tự chủ, cải thiện chất lượng và gia tăng năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Xem thêm: Xu hướng thiết kế phòng sạch sản xuất dược phẩm 2026
