Quần áo phòng sạch là trang bị bảo hộ quen thuộc với những ai làm việc trong môi trường phòng sạch. Nhưng với người mới tìm hiểu, câu hỏi thường gặp nhất vẫn là nên chọn loại nào cho đúng khu vực và đúng mục đích sử dụng? Trong bài viết này, KYODO tổng hợp các tiêu chí cốt lõi để lựa chọn quần áo phòng sạch phù hợp giúp doanh nghiệp dễ áp dụng trong thực tế.
1. Nguồn bụi trong phòng sạch
Bụi trong phòng sạch có thể phát sinh từ nhiều nguồn như: vật dụng và vật liệu mang vào khu sạch, bao bì dễ rụng xơ (giấy thường, carton), thao tác làm việc, cũng như việc di chuyển không đúng luồng phân bổ.
Tuy nhiên, con người luôn là nguồn phát sinh bụi lớn nhất vì cơ thể liên tục phát tán mảnh da chết, tóc và xơ sợi từ quần áo thông thường trong suốt thời gian làm việc. Do đó, việc sử dụng quần áo phòng sạch là biện pháp kiểm soát bắt buộc để giảm phát tán hạt từ người ra môi trường, hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo và duy trì điều kiện phòng sạch ổn định.
2. Quần áo phòng sạch
Một bộ quần áo phòng sạch cơ bản sẽ bao gồm:
- Áo quần (rời hoặc liền)
- Khẩu trang
- Găng tay
- Mũ
- Bọc giày/Giày/Ủng
Trang phục phòng sạch giúp che chắn cơ thể và giảm rụng xơ sợi khi làm việc. Vì vậy, lượng hạt phát sinh từ con người sẽ được hạn chế, đồng thời giảm rủi ro lây chéo tạp chất khi di chuyển giữa các khu vực có mức kiểm soát khác nhau.
Đồ bảo hộ còn dùng để bảo vệ con người khi làm việc trong môi trường này, tránh khỏi các chất lỏng hoặc hạt độc hại trong môi trường sản xuất công nghiệp, phòng thí nghiệm, phòng mổ, … nơi mà môi trường làm việc chứa các yếu tố gây hại cao.
Quần áo phòng sạch có cần thay mỗi ca không?
Thông thường nên thay quần áo phòng sạch theo mỗi ca, đặc biệt ở khu vực yêu cầu sạch cao hoặc thao tác nhạy, để hạn chế tích lũy hạt và giảm nguy cơ nhiễm bẩn và nhiễm chéo.
Tuy nhiên, tần suất thay còn phụ thuộc cấp độ sạch và quy định vận hành của từng nhà máy; trong mọi trường hợp, trang phục phải thay ngay nếu bị bẩn/ẩm, rách, xù lông hoặc đã ra khỏi khu kiểm soát rồi quay lại.
3. Lựa chọn quần áo phòng sạch phù hợp
Dựa vào cấp độ sạch của khu vực (ISO 14644)
Việc chọn trang phục phòng sạch nên bám theo cấp độ sạch ISO của khu vực, vì cấp càng cao thì yêu cầu kiểm soát phát tán hạt từ con người càng nghiêm ngặt. Cụ thể:
- ISO 5-ISO 6: Thường gặp ở các khu vực thao tác nhạy (khu sản xuất/ lắp ráp có yêu cầu sạch cao, khu thao tác trực tiếp ảnh hưởng chất lượng). Với nhóm này, nên ưu tiên trang phục che phủ kín (liền thân hoặc che phủ đầy đủ), vật liệu ít rụng xơ – ít phát sinh hạt, bo kín cổ tay, cổ chân và hạn chế điểm hở (tóc, tai, cổ tay, mắt cá). Mục tiêu là giảm tối đa hạt phát tán từ con người trong quá trình thao tác và di chuyển.
- ISO 7-ISO 8: Thường là các khu vực chế biến, chuẩn bị, đóng gói, phân phối hoặc khu vực hỗ trợ (tùy mô hình nhà máy). Với cấp độ sạch này, có thể sử dụng trang phục phòng sạch bằng polyester hoặc vải không dệt tùy công đoạn.
Dựa vào ngành nghề/đặc thù sản xuất
Mỗi ngành có yêu cầu khác nhau, vì vậy ngoài cấp độ sạch, trang phục cần được lựa chọn theo đặc thù vận hành để kiểm soát đúng nguy cơ. Cụ thể:
- Điện tử (SMT, linh kiện, bán dẫn): Ngoài kiểm soát hạt, yếu tố quan trọng là chống tĩnh điện (ESD). Trang phục nên hỗ trợ tiêu tán điện tích để giảm tích điện do ma sát, hạn chế hút bụi và giảm rủi ro gây lỗi cho linh kiện trong khu vực nhạy ESD.
- Dược phẩm – thiết bị y tế: Trọng tâm là giảm nhiễm bẩn và nhiễm chéo (bụi, hóa chất, vi sinh). Do đó thường yêu cầu che phủ kín, quản lý trạng thái sạch & bẩn chặt và tuân thủ nghiêm quy trình mặc/tháo, đặc biệt ở khu thao tác nhạy và khu có yêu cầu vệ sinh cao.
- Thực phẩm: Ưu tiên ngăn tóc/xơ sợi rơi vào sản phẩm và kiểm soát vệ sinh cá nhân. Vì vậy thường siết chặt các hạng mục liên quan đến che phủ đầu/mặt và kiểm soát điểm chạm (tay, giày) trong suốt ca làm việc.
- Phòng thí nghiệm/R&D/nuôi cấy: Rủi ro lớn là nhiễm chéo làm sai lệch kết quả. Trang phục cần hỗ trợ thao tác sạch, thay/loại bỏ đúng quy trình và hạn chế mang chéo tạp chất giữa các khu thao tác và khu chuẩn bị.
- Công đoạn có hóa chất/chất lỏng: Nếu có nguy cơ tiếp xúc dung dịch, cần xem xét thêm yêu cầu chống thấm và kháng hóa chất để vừa bảo vệ người lao động, vừa tránh làm bẩn bề mặt thao tác và môi trường phòng sạch.
Trên đây là toàn bộ thông tin cơ bản về quần áo phòng sạch và các tiêu chí lựa chọn phù hợp theo cấp độ sạch cũng như đặc thù sản xuất. Hy vọng nội dung này giúp doanh nghiệp dễ áp dụng trong thực tế. KYODO cảm ơn bạn đọc đã theo dõi!
